Przyczyny występowania choroby Leśniowskiego-Crohna nadal nie są do końca poznane. To dość rzadka, przewlekła choroba, zaliczana do grupy nieswoistych zapaleń jelita, która atakuje wybrane odcinki przewodu pokarmowego. Stan zapalny może objąć nie tylko jelita, ale nawet żołądek, przełyk czy jamę ustną. Najczęściej zapadają na nią osoby młode – nawet dzieci.

Stan zapalny jest konsekwencją niewłaściwej odpowiedzi immunologicznej na rozmaite bodźce, np. drobnoustroje. Zapalenie obejmuje zwykle odcinek będący granicą jelita cienkiego i grubego, jednak choroba może zaatakować każdy fragment przewodu pokarmowego – od jamy ustnej aż po odbyt. Choroba ma charakter nawracający – objawy mogą czasowo słabnąć, potem wracać ze zdwojoną siłą.

Skąd to się bierze?

Tak naprawdę nie wiemy, co konkretnie jest czynnikiem wywołującym chorobę, jednak wśród możliwych przyczyn wymienia się:
· czynniki genetyczne – zauważono, że choroba częściej rozwija się u osób, które miały w rodzinie skłonność do występowania zapalenia jelit;
· spadek odporności, wywołany np. niespodziewaną infekcją;
· ubogą lub wyjałowioną mikroflorę jelitową;
· stosowanie niektórych leków, np. niesteroidowych środków przeciwzapalnych czy pigułek antykoncepcyjnych;
· palenie tytoniu.

Objawy są dość niejednorodne, wszystko bowiem zależy od tego, jaki odcinek przewodu pokarmowego zaatakuje choroba. U mniej więcej połowy chorych zapalenie dotyka końcowego odcinka jelita cienkiego i początkowego fragmentu grubego, jednak może też objąć zarówno jelito cienkie, jak i grube, u innych chorych tylko jelito grube. Dość rzadko zdarza się natomiast – choć są takie przypadki – że stan zapalny obejmuje górne obszary przewodu pokarmowego – nawet okolice jamy ustnej!

Wśród najczęstszych objawów wymienia się bóle brzucha, biegunki, szczególnie krwawe – i w ogóle obecność krwi w stolcu. Bóle brzucha często umiejscawiają się z prawej strony, na wysokości biodra. Zdarza się, że w prawej dolnej części brzucha można wyczuć wyraźne zgrubienie. Objawom bólowym mogą towarzyszyć także wzdęcia.

Chory traci na wadze, jest wyraźnie osłabiony, może mieć podwyższoną temperaturę. Dość częstym objawem towarzyszącym chorobie jest anemia. W przypadku zajęcia jelita cienkiego może dojść do zespołu złego wchłaniania – wtedy pacjent jest wyraźnie niedożywiony, mogą też wystąpić zaburzenia gospodarki elektrolitowej.

Zdarza się, że u niektórych chorych występują ropnie i owrzodzenia okołoodbytnicze, szczeliny odbytu czy przetoki, np. między jelitem a skórą, czy pęcherzem moczowym. Bardzo niebezpiecznym objawem choroby jest tworzenie się zrostów i narośli na wewnętrznej śluzówce jelita – może to bowiem zwęzić jego światło i spowodować niedrożność.

Inne możliwe objawy, nie powiązane z układem pokarmowym, to np. problemy skórne i rozmaite stany zapalne – np. zapalenie stawów, naczyń, mięśnia sercowego czy osierdzia. Mogą wystąpić także zmiany zakrzepowo-zatorowe.

Diagnostyka i leczenie

Jeśli dokuczają Ci nawracające biegunki, uciążliwe bóle brzucha, dostrzegasz krew w kale, tracisz na wadze, jesteś osłabiony i masz podwyższoną temperaturę, udaj się z tymi objawami do lekarza rodzinnego. Aby potwierdzić chorobę Leśniowskiego-Crohna, niezbędna jest dość obszerna diagnostyka. Lekarz najpierw przeprowadza wywiad z pacjentem, a następnie może zlecić następujące badania:
· badania krwi, w tym OB oraz CRP (białko C-reaktywne, potwierdzające istnienie w organizmie stanu zapalnego);
· kolonoskopię i/ lub gastroskopię, wraz z biopsją jelita. Badanie histopatologiczne wycinka pozwala zdiagnozować, co dokładnie jest przyczyną dolegliwości;
· USG jamy brzusznej;
· tomografię jamy brzusznej;
· badanie rentgenowskie jamy brzusznej z kontrastem;
· rezonans magnetyczny.

Jak leczy się chorobę Leśniowskiego-Crohna? Ponieważ jest to choroba przewlekła, kuracja skupia się przede wszystkim na łagodzeniu objawów oraz zapobieganiu ich nasileniu. W przypadku nasilenia objawów stosuje się antybiotykoterapię. Podaje się także leki przeciwzapalne, a także immunosupresyjne, których zadaniem jest spowolnienie działania układu odpornościowego, dzięki czemu zahamowane jest występowanie niewłaściwej reakcji immunologicznej. Ponadto choremu zaleca się spokojny tryb życia, unikanie stresów, odpoczynek (w okresie nasilenia objawów najlepiej leżeć w łóżku) i dietę. Dieta powinna być ubogoresztkowa (zbyt duża ilość błonnika może podrażniać chore jelito i nasilać wzdęcia), bez pikantnych przypraw i dużych ilości tłuszczu. Potrawy powinny być gotowane i łagodne w smaku. Niewskazane jest spożywanie alkoholu, mocnej kawy i herbaty, a także palenie tytoniu.

Warto zwrócić uwagę na to, jak organizm toleruje produkty mleczne – zdarza się bowiem, że w tej chorobie występuje także nietolerancja laktozy. W przypadku zauważenia wzdęć, biegunek czy objawów bólowych po spożyciu słodkiego mleka, warto odstawić produkty zawierające laktozę.

Korzystne może być przyjmowanie probiotyków, które pozwalają zregenerować uszkodzoną mikroflorę jelitową. Często lekarze polecają także suplementację witamin i minerałów, jako że osoby cierpiące na chorobę Leśniowskiego-Crohna często mają niedobory. Warto też suplementować kwercetynę – to składnik, który w naturalnej postaci występuje w łupinach cebuli. Ma ona silne działanie antyalergiczne, dzięki czemu łagodzi objawy nietolerancji pokarmowych – a te występują dość często przy chorobie Leśniowskiego-Crohna. Możesz także spożywać… wywar z łupin cebuli, dodając odrobinę np. do zup i sosów.

Nie lekceważ!

Leczenie jest długotrwałe, tak jak w przypadku każdej choroby przewlekłej. Chory powinien być stale w kontakcie z lekarzem i w przypadku nasilenia objawów natychmiast się do niego zgłaszać. Szczególnie w sytuacji, gdy wzdęcia są bardzo silne, w dole brzucha pojawia się ból i uczucie rozpierania, pojawiają się problemy z wypróżnieniem – może to bowiem oznaczać niedrożność jelita. W takim przypadku niezbędna może być hospitalizacja i zbadanie, czy nie ma wskazań do zabiegu operacyjnego.

Regularne wizyty kontrolne u lekarza (nawet gdy dolegliwości nie są zbyt nasilone) i wykonywanie zleconych badań jest niezbędne także z tego powodu, że chorzy znajdują się w grupie ryzyka nowotworu jelita grubego. Dotyczy to szczególnie osób, które chorują przez wiele lat, a choroba atakuje u nich głownie jelito grube.

Agnieszka Mączyńska-Dilis

Menu